निम्‍न माध्यमिक तह अध्यापन अनुमतिपत्र परीक्षा - 2082

नेपाल सरकार
शिक्षक सेवा आयोग
अध्यापन अनुमतिपत्र परीक्षा -२०८२
तह : निम्नमाध्यमिक
समय : १ घण्टा
सेट : D
पूर्णाङ्क : १००
उत्तीर्णाङ्क : ५०
वस्तुगत प्रश्नपत्र
उम्मेदवारले आफ्नो प्रश्नपत्रको माथि दायाँतर्फ बक्सभित्र दिइएको सेट (A, B, C वा D मध्ये कुनै एक) वस्तुगत बहुवैकल्पिक उत्तरपुस्तिका (OMR Sheet) को निर्दिष्ट स्थानमा अनिवार्य रूपमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ । सो उल्लेख नगरेमा वा सो बाहेकका अन्य सङ्केत लेखेमा उत्तरपुस्तिका रद्द हुनेछ । साथै, सही उत्तरलाई वस्तुगत बहुवैकल्पिक उत्तरपुस्तिकाको निर्दिष्ट कोठा (A, B, C वा D मध्ये कुनै एक) मा कालो मसीले भर्नु पर्नेछ ।
१. यदि कुनै शिक्षकले सिकाइ सामग्री र भित्ते सामग्रीको उपयोगलाई संयोजन गरेर कक्षाकोठाको बसाइ व्यवस्थापन गर्छन् भने यसले कुन परिणाममा सबैभन्दा बढी योगदान पुऱ्याउँछ ?
A. शिक्षकको कार्यभार घटाउने र सजिलो पढाइ सुनिश्चित गर्ने
B. विद्यार्थीहरूको सहभागिता, दृश्य अनुभव र अर्थपूर्ण सिकाइलाई सुदृढ गर्ने
C. विद्यार्थीको सिकाइको मूल्याङ्कनमा राम्रो प्रभाव पार्ने
D. शिक्षण प्रक्रिया छोट्याएर समय बचत गर्ने
२. गुणस्तरीय शिक्षाको सूचक तलकामध्ये कुन हो ?
A. शैक्षिक उपलब्धिमा वृद्धि
B. तह पूरा गर्ने दरमा वृद्धि
C. गुणस्तरीय शिक्षकको सङ्ख्या
D. माथिका सबै
३. शिक्षकको पेसागत विकास प्रारूप, २०७० अनुसार शिक्षकलाई कति अवधिको सेवा प्रवेश तालिम दिने व्यवस्था गरिएको छ ?
A. ३० कार्यदिन
B. १५ कार्यदिन
C. ७ कार्यदिन
D. ३ महिना
४. सामाजिक निर्माणवादी (Social constructivist) सिद्धान्त प्रतिपादन गर्ने मनोवैज्ञानिक को हुन् ?
A. बी. एफ. स्किनर
B. लेभ भिगोत्स्की
C. जीन पियाजे
D. एडवर्ड थर्नडाइक
५. राष्ट्रिय शिक्षा नीति, २०७६ अनुसार प्रारम्भिक बालविकास तथा शिक्षासम्बन्धी कार्यनीति कुन होइन ?
A. चार वर्ष उमेर पुगेका बालबालिकालाई दुई वर्षको कार्यक्रम सञ्चालन गरिने,
B. पहुँच सुनिश्चित हुने गरी हालका केन्द्रहरूको नक्साङ्कन, समायोजन र पुनःवितरण गरिने,
C. केन्द्रसम्बन्धी राष्ट्रिय मापदण्ड निर्माण गरी कार्यान्वयनको व्यवस्था मिलाउने,
D. विद्यार्थी सङ्ख्याका आधारमा शिक्षक आपूर्ति गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।
६. तल दिइएकामध्ये कुन सामाजिक न्यायको तत्वभित्र पर्दैन ?
A. समता
B. समानता
C. विभेद
D. कानून बमोजिम व्यवहार
७. विस्मरणका सैद्धान्तिक कारणहरूमध्ये पहिले सिकेका कुरालाई पछि सिकेका कुराले प्रभाव पार्छ र पछि सिकेका कुराले पूर्व सिकाइलाई निष्क्रिय बनाउँछ भन्ने मान्यता तलकामध्ये कुन सिद्धान्त अन्तर्गत पर्दछ ?
A. हस्तक्षेपको सिद्धान्त
B. दमनको सिद्धान्त
C. अप्रयोगको सिद्धान्त
D. मानसिक प्रक्रियाको सिद्धान्त
८. शिक्षकको पेसागत विकासको मुख्य उद्देश्य के हो ?
A. विद्यालयको भौतिक संरचना सुधार गर्नु
B. शिक्षकको प्रशासनिक क्षमतामा सुधार गर्नु
C. शिक्षकको पदोन्नति सुनिश्चित गर्नु
D. सिकाइको गुणस्तर सुधार गर्नु
९. विद्यालयमा राखिने नागरिक बडापत्रको मुख्य उद्देश्य के हो ?
A. शिक्षकहरूको हाजिरी रेकर्ड राख्ने र आउनेजाने समयबारे सेवाग्राहीलाई जानकारी गराउने,
B. विद्यालयको आय-व्यय विवरण र वार्षिक प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने,
C. प्रदान गरिने सेवा र लाग्ने समयबारे सेवाग्राहीलाई सूचित गरी पारदर्शी बनाउने,
D. विद्यार्थीहरूको मूल्याङ्कन नतिजा प्रकाशन र श्रेणी विभाजन गर्ने ।
१०. कक्षाकोठाको विविधता व्यवस्थापन गर्दा शिक्षकले तल उल्लेख भएमध्ये कुन कुरालाई कम ध्यान दिए पनि हुन्छ ?
A. समूह कार्य र सहभागिता
B. विद्यार्थीको भाषा र संस्कृति
C. विद्यार्थीको आवश्यकता र क्षमता
D. शिक्षकको योग्यता र विद्यार्थीको शारीरिक आकार
११. विद्यालयमा वार्षिक शैक्षणिक योजना तयार गर्ने मुख्य जिम्मेवारी कसको हुन्छ ?
A. प्रधानाध्यापक
B. विषय शिक्षक
C. विषय विज्ञ
D. शिक्षक अभिभावक सङ्घ
१२. तपाईंको कक्षामा केही विद्यार्थी छिटो सिक्ने र केही तुलनात्मक रूपमा विस्तारै सिक्ने छन् । यस्तो अवस्थामा विविधताको व्यवस्थापन गर्न तपाईंले अपनाउने सबैभन्दा उपयुक्त रणनीति कुन हो ?
A. विस्तारै सिक्ने विद्यार्थीलाई अगाडिको बेन्चमा राख्ने,
B. सबै विद्यार्थीलाई एउटै प्रकारको गृहकार्य दिने र एउटै गतिमा पढाउने,
C. छिटो सिक्नेलाई थप सिर्जनात्मक कार्य र विस्तारै सिक्नेलाई उपचारात्मक शिक्षणको व्यवस्था गर्ने,
D. छिटो सिक्ने विद्यार्थीहरूलाई ढिलो सिक्नेहरूसँग राखेर सहकार्य गर्न लगाउने ।
१३. जलवायु परिवर्तनको असरबारे पढाउन शिक्षकले विद्यार्थीलाई आफ्नो समुदाय/टोलमा गएर स्थानीय बासिन्दाहरूसँग कुरा गरी वास्तविक जानकारी सङ्कलन गर्न र प्रतिवेदन बनाउन लगाउनुभयो । यो कुन शिक्षण विधि हो ?
A. प्रवचन विधि
B. परियोजना विधि
C. प्रश्नोत्तर विधि
D. अन्तरक्रियात्मक विधि
१४. "प्रत्येक बालबालिकालाई प्रारम्भिक बालविकास तथा बालसहभागिताको हक हुनेछ" भन्ने व्यवस्था नेपालको संविधानमा उल्लेखित देहायका मौलिक हकहरूमध्ये कुन मौलिक हक अन्तर्गत पर्दछ ?
A. बालबालिकाको हक
B. शिक्षासम्बन्धी हक
C. सामाजिक न्यायको हक
D. समानताको हक
१५. शिक्षकले कक्षामा मानव पाचन प्रणाली पढाउन पाठ्यपुस्तकको चित्रको सट्टा इन्टरनेटबाट खोजी गरी एउटा एनिमेटेड भिडियो देखाउनुभयो । यहाँ सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको प्रयोगले शिक्षणमा पुऱ्याएको मुख्य फाइदा कुन हो ?
A. शिक्षकलाई तयारी बिना नै कक्षामा जान सजिलो,
B. अमूर्त र जटिल विषयलाई दृश्य र रोचक बनाएर बुझ्न सजिलो,
C. विद्यालयमा विद्यार्थीको चाहना बमोजिम शिक्षक चल्नुपर्छ भन्ने उदाहरण,
D. सामग्री देखाएर विद्यार्थीहरूलाई मनोरञ्जनात्मक शिक्षण सिकाइ ।
१६. विद्यालयको सुधारका लागि विद्यालय व्यवस्थापन समितिको मुख्य जिम्मेवारी तलकामध्ये कुनचाहिँ हो ?
A. विद्यालयको दीर्घकालीन योजना तर्जुमा गर्ने
B. कर्मचारीहरूको तलब निर्धारण गर्ने
C. अतिरिक्त क्रियाकलाप योजना बनाउने
D. विद्यालय र समुदायको सम्बन्ध सुधार गर्ने
१७. विद्यालय शिक्षामा नागरिक समाजको भूमिका तलकामध्ये कुनचाहिँ होइन ?
A. नीति तथा कार्यक्रम प्रचार प्रसार गर्ने
B. निगरानी गर्ने
C. समुदायको संलग्नता बढाउने
D. शैक्षिक प्रमाणपत्र वितरण गर्ने
१८. विद्यालय शिक्षामा गुणस्तर अभिवृद्धि अपेक्षित रूपमा हुन नसक्नुको मुख्य कारण तलकामध्ये कुन हो ?
A. शिक्षकको पर्याप्त तालिम र निरन्तर पेसागत विकासको अवसरमा कमी
B. विद्यालयप्रति समुदायको अधिक अपेक्षा
C. विद्यार्थी मूल्याङ्कनमा एकरूपताको अभाव
D. स्थानीय तहबाट विद्यालयको व्यवस्थापन
१९. नेपालको संविधानको धारा ३१ मा उल्लेखित मौलिक हक अन्तर्गत कुन तहसम्मको शिक्षा नि:शुल्क पाउने व्यवस्था रहेको छ ?
A. आधारभूत तह
B. प्राथमिक तह
C. माध्यमिक तह
D. उच्च शिक्षा
२०. आधारभूत तह (कक्षा १ - ३) को पाठ्यक्रममा समेटिएका व्यवहारकुशल सिप (Soft skills) मध्ये कुनचाहिँ सिप सोचाइ सिप अन्तर्गत पर्दछ ?
A. जिम्मेवारी एवम् प्रतिबद्धता
B. निर्णय तथा समस्या समाधान
C. सहयोग तथा सहानुभूति
D. वातावरणप्रतिको सजगता र सम्मान
२१. यदि कुनै विद्यार्थी ७५ दिनमा ६० दिन कक्षामा उपस्थित रहेछन् भने निजको अनुपस्थितिको प्रतिशत कति हुन आउँछ ?
A. ५० प्रतिशत
B. ४० प्रतिशत
C. २५ प्रतिशत
D. २० प्रतिशत
२२. शिक्षकले विद्यार्थीको परीक्षाफल तयार पार्न, अङ्कहरू जोड्न, प्रतिशत वा ग्रेड निकाल्न र औसत गणना गर्न अफिस प्याकेजको कुन सफ्टवेयर प्रयोग गर्नु सबैभन्दा उपयुक्त हुन्छ ?
A. Microsoft Word
B. Microsoft PowerPoint
C. Microsoft Excel
D. Microsoft Paint
२३. लेटर ग्रेड 'A' ले विद्यार्थीको कस्तो सिकाइ स्तरलाई जनाउँछ ?
A. सर्वोत्तम (Outstanding)
B. अत्युत्तम (Excellent)
C. उत्कृष्ट (Very Good)
D. उत्तम (Good)
२४. समालोचनात्मक चिन्तन विधिले विशेष गरी तलकामध्ये कुन सिपको विकास गर्दछ ?
A. विचार, तर्क, आलोचनात्मक निर्णय
B. सामाजिक सेवा र पारस्परिक सहयोग
C. लेखन तथा पठन सिप
D. वास्तविक जीवनसँग सम्बन्धित समस्या समाधान
२५. राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूप, २०७६ कुन तहसम्म लागू हुन्छ ?
A. आधारभूत तह कक्षा ८ सम्म
B. माध्यमिक तह कक्षा १० सम्म
C. माध्यमिक तह कक्षा १२ सम्म
D. स्नातक तहसम्म
२६. अन्तरसांस्कृतिक (Cross-cultural) अनुसन्धानमा सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने विधि कुन हो ?
A. प्रयोग (Experiment)
B. सर्वेक्षण (Survey)
C. अवलोकन (Observation)
D. घटना अध्ययन (Case study)
२७. तलका शैक्षिक विकासका योजनाहरूमध्ये सबैभन्दा विकेन्द्रित योजना कुनलाई मानिन्छ ?
A. प्रदेश शिक्षा योजना
B. पालिका शिक्षा योजना
C. विद्यालय सुधार योजना
D. वार्षिक कार्ययोजना
२८. पेसागत विकासका नमुनामध्ये तुलनात्मक रूपमा कुन नमुनामा पेसाकर्मीको स्वनिर्देशन र सक्रियता कम रहन्छ ?
A. पेसासम्बन्धी प्रकाशनहरूको अध्ययन
B. सहकर्मीहरूसँगको अन्तरक्रिया र छलफल
C. शिक्षण सिकाइ रणनीतिहरूको प्रयोग
D. तालिम कार्यशाला
२९. विद्यालयमा हुने पठनपाठन सम्बन्धमा अन्तरक्रिया गर्न मुख्य नेतृत्वदायी भूमिका कसको हुन्छ ?
A. विद्यालय व्यवस्थापन समिति
B. शिक्षक अभिभावक सङ्घ
C. समुदाय
D. विद्यार्थी
३०. कुनै कक्षाको कुनै एउटा विषयमा पठनपाठन हुने विषयवस्तुको सिकाइमा सोही कक्षाको अन्य विषयहरूमा पठनपाठन हुने विषयवस्तुहरूले सहयोगी भूमिका निर्वाह गर्ने गरी बनाइएको पाठ्यक्रमको सङ्गठन तलकामध्ये कुन समन्वय अन्तर्गत पर्दछ ?
A. लम्बीय समन्वय
B. समकालीन समन्वय
C. एकीकृत समन्वय
D. समतलीय समन्वय
३१. शिक्षक निर्देशिकाले शिक्षकलाई के कुरामा सहयोग पुऱ्याउँछ ?
A. शिक्षण विधि छनौट, क्रियाकलाप र सामग्री प्रयोग,
B. कक्षाकोठा भित्रका कार्य सम्पादन,
C. पढाउने तरिकासम्बन्धी व्यक्तिगत समस्या समाधान,
D. विद्यालयको शैक्षिक बजेट निर्माण र कार्यान्वयन ।
३२. शैक्षणिक योजनाको प्राथमिक लक्ष्यसँग सम्बन्धित विशेषता तलकामध्ये कुन हो ?
A. शिक्षकको दक्षता र कार्यभार वृद्धि गर्ने
B. विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि वृद्धि गर्ने
C. सरकारको शिक्षामा लगानीलाई प्रभावकारी बनाउने
D. सिकाइ उपलब्धिको स्तरीकृत परीक्षणलाई बढावा दिने
३३. कार्यमूलक अनुसन्धान चक्रको सही क्रम कुन हो ?
A. योजना ➔ कार्य ➔ अवलोकन ➔ प्रतिविम्बन
B. कार्य ➔ योजना ➔ प्रतिविम्बन ➔ अवलोकन
C. अवलोकन ➔ प्रतिविम्बन ➔ योजना ➔ कार्य
D. योजना ➔ प्रतिविम्बन ➔ कार्य ➔ अवलोकन
३४. सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको प्रयोगले विद्यार्थीमा कुन सिपको विकास गर्न सहयोग पुऱ्याउँछ ?
A. स्मरण गर्ने सिप
B. सिर्जनशीलता र समस्या समाधान सिप
C. लेखन तथा बोलाइ सिप
D. समूह सिकाइ सिप
३५. दिइएको तेस्रो शब्दसँग सम्बन्धित चौथो शब्द छान्नुहोस्, जहाँ पहिलो शब्द र दोस्रो शब्दबिच निश्चित सम्बन्ध रहेको छ ।
फूल : कोपिला :: तुलसी : ...
A. चिउलो
B. पालुवा
C. मञ्जरी
D. बिरुवा
३६. शिक्षकको कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनका लागि छुट्ट्याइएको ३५ अङ्कमध्ये सुपरिवेक्षकले गर्ने मूल्याङ्कनका लागि कति अङ्कभार छुट्ट्याइएको छ ?
A. ५ अङ्क
B. ६ अङ्क
C. ७ अङ्क
D. ८ अङ्क
३७. एकीकृत विद्यालय भन्नाले तलकामध्ये कुन खालको विद्यालयलाई बुझाउँछ ?
A. विशेष शिक्षा सहितको विद्यालय
B. विशेष विद्यालय
C. स्रोत कक्षा
D. घुम्ती विद्यालय
३८. गुणस्तरीय शिक्षा विकासका लागि शिक्षक, अभिभावक र समुदायको समन्वय किन महत्त्वपूर्ण हुन्छ ?
A. संघीय स्रोत विद्यालयमा ल्याउन
B. शिक्षक पेसागत विकास कार्यक्रम सञ्चालन गर्न
C. कानुनी पक्षलाई प्रवर्द्धन गर्न
D. शैक्षिक कार्यक्रमको योजना, अनुगमन र सुधारको प्रभावकारिता वृद्धि गर्न
३९. शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्रले सञ्चालन गर्ने विद्यार्थी उपलब्धिको राष्ट्रिय परीक्षण हाल कुन कक्षामा गरिएको छैन ?
A. कक्षा १२
B. कक्षा १०
C. कक्षा ८
D. कक्षा ५
४०. तल दिइएकामध्ये पाठ्यक्रमका तत्वहरूको उपयुक्त क्रम कुनचाहीँ हो ?
A. विषयसूची, उद्देश्य, शिक्षण कौशल र मूल्याङ्कन
B. विषयसूची, शिक्षण कौशल, उद्देश्य र मूल्याङ्कन
C. उद्देश्य, विषयसूची, शिक्षण कौशल र मूल्याङ्कन
D. उद्देश्य, शिक्षण कौशल, विषयसूची र मूल्याङ्कन
४१. शिक्षण सिकाइमा प्रयोग हुने सहायक प्रविधिको उदाहरण तलकामध्ये कुन हो ?
A. Interactive whiteboard
B. Virtual reality headsets
C. Text to speech software
D. Learning management system
४२. शिक्षण सिकाइमा प्रयोग गरिने निर्णयात्मक मूल्याङ्कनका सम्बन्धमा तलको कुन भनाइ ठीक छ ?
भनाइ १: यसको प्रयोग निरन्तर रूपमा गरिन्छ ।
भनाइ २: विद्यार्थीको स्तर निर्धारण गरी प्रमाणपत्र दिन प्रयोग गरिन्छ ।
भनाइ ३: यसमा औपचारिक मूल्याङ्कन प्रक्रिया मात्र अपनाइन्छ ।
A. सबै भनाइहरू ठीक छन्
B. भनाइ १ र २ ठीक छन्
C. भनाइ १ र ३ ठीक छन्
D. भनाइ २ र ३ ठीक छन्
४३. एक व्यापारीले रु. ५०० मा किनेको सेतो पाटी रु. ६०० मा बेच्नुभयो । उहाँले नै रु. ६०० मा किनेको मार्कर रु. ५०० मा बेच्नुभयो । समग्र कारोबारमा उहाँलाई नाफा नोक्सान के भयो ?
A. रु. १०० नाफा भयो
B. रु. १०० नोक्सान भयो
C. नाफा नोक्सान केही भएन
D. रु. २०० नाफा भयो
४४. विद्यालय तहमा स्थानीय पाठ्यक्रमको निर्माण, कार्यान्वयन र व्यवस्थापन गर्ने मुख्य जिम्मेवारी कसको हो ?
A. सम्बन्धित स्थानीय तह (गाउँपालिका/नगरपालिका)
B. प्रदेश सरकारको सामाजिक विकास मन्त्रालय
C. पाठ्यक्रम विकास केन्द्र
D. विद्यालय व्यवस्थापन समिति र प्रधानाध्यापक
४५. विद्यार्थीहरूलाई साना-साना समूहमा विभाजन गरी एउटै लक्ष्य प्राप्तिका लागि एक-आपसमा मिलेर काम गर्न लगाउने शिक्षण विधिलाई के भनिन्छ ?
A. शिक्षक निर्देशित विधि
B. सहयोगात्मक सिकाइ विधि
C. प्रवचन विधि
D. प्रदर्शन विधि
४६. विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर सुधारमा प्रभाव पार्ने सरोकारवालाहरूमध्ये प्राथमिक सरोकारवालाहरू (Primary stakeholders) को समूह कुन हो ?
A. शिक्षक, दाननिकाय, समुदाय र गैरसरकारी संस्था
B. कर्मचारी, अभिभावक, विद्यार्थी र समिति
C. शिक्षक, निजामती कर्मचारी, अभिभावक र समुदाय
D. शिक्षक, विद्यार्थी, अभिभावक र समुदाय
४७. सिकाइमा वैयक्तिक भिन्नतालाई प्राथमिकता दिँदा तलकामध्ये कुन विषयमा जोड दिनु उचित हुन्छ ?
A. शिक्षण विधिको एकरूपता र स्तरीयता
B. समूह कार्य र सहकार्यात्मक सिप
C. विषयवस्तु, सिकाइको गति र तरिकामा अनुकूलन
D. एउटै सिकाइ उपलब्धिको प्राप्ति
४८. घटना अध्ययन (Case study) मूलतः कुन प्रकारको अनुसन्धान हो ?
A. परिणात्मक अनुसन्धान
B. प्रयोगात्मक अनुसन्धान
C. ऐतिहासिक अनुसन्धान
D. गुणात्मक अनुसन्धान
४९. एक शिक्षकले महामारीको समयमा विद्यार्थीहरू भौतिक रूपमा विद्यालय आउन नसक्दा रेडियो, टेलिभिजन र इन्टरनेट मार्फत मिश्रित र वैकल्पिक विधिबाट सिकाइलाई निरन्तरता दिनुभयो । यो कार्यले शिक्षकको कुन क्षमतालाई सबैभन्दा बढी प्रस्फुटन गर्छ ?
A. पाठ्यपुस्तकको पूर्ण र उच्च प्रयोग गर्ने क्षमता,
B. कडा अनुशासन कायम गर्ने क्षमता,
C. परिस्थित्यनुसार शिक्षण प्रक्रियालाई रूपान्तरण र नवप्रवर्तन गर्ने क्षमता,
D. परम्परागत शिक्षण विधिमा मात्र विश्वास नगर्ने कौशल ।
५०. अनुसन्धान कार्यमा प्राथमिक तथ्याङ्क सङ्कलनको साधन तलकामध्ये कुन हो ?
A. जर्नल
B. पत्रपत्रिका
C. अध्ययन प्रतिवेदन
D. प्रश्नावली
Back